Buổi chiều hôm đó tôi tiếp một cặp vợ chồng trẻ mua căn hộ 72m2 ở quận 7, họ bảo thích phong cách tối giản của Nhật, nhưng suốt buổi người chồng cứ lướt điện thoại xem tủ rượu whisky còn vợ mê mẩn tấm ảnh sofa màu vàng mustard. Tôi về nhà mở bản ghi âm ra nghe lại, hiểu ra họ chưa bao giờ thực sự trả lời câu hỏi của tôi. Chuyện trớ trêu là họ nghĩ mình đã rõ mình muốn gì, nhưng thật ra chỉ đang lập lại những gì đọc trên mạng. Ngồi đó, tôi chợt nhớ đến #keyword# mà mình đã làm bao năm qua, toàn hỏi những câu đại loại như “anh chị thích màu gì” hay “phong cách nào hợp”, mà quên mất câu trả lời chỉ đến từ cách sống hằng ngày của họ.
Câu hỏi phong cách chỉ làm tôi nghe những gì khách đọc trên mạng
Tôi nhớ căn hộ 72m2 đó nằm ở một chung cư mới xây ở quận 7, view sông đẹp thật sự, nhưng bài toán của họ không phải view mà là cách họ vận hành cuộc sống bên trong. Cô vợ bảo muốn tối giản kiểu Nhật, nhưng khi tôi hỏi “ngày chị dành bao nhiêu giờ để nấu ăn, chồng chị có hay uống bia ở nhà không”, cô ấy ấp úng. Anh chồng thì gật đầu với từ “tối giản” nhưng mắt vẫn dán vào cái tủ rượu trong ảnh. Tôi từng ghi âm lại toàn bộ các buổi tư vấn trong 9 năm qua, và khi nghe lại có tới 8 trên 10 buổi, thậm chí còn hơn cuộc trò chuyện rập khuôn một kiểu – khách hàng nói theo trào lưu, tôi lại cố áp một phong cách được ưa chuộng lên một cuộc sống chưa hề phù hợp. Câu hỏi kiểu phong cách chỉ có giá trị khi tôi đã hiểu về nếp sinh hoạt của họ, nếu không thì nó chỉ là trò đoán già đoán non.
Tôi chuyển sang hỏi về quỹ thời gian mỗi ngày ở nhà
Từ lần đó, tôi ngừng hẳn câu hỏi “anh chị thích phong cách nào” và chuyển sang hỏi những câu cụ thể hơn nhiều. thiết kế nội thất căn hộ chung cư đây, mỗi khi đến nhà khách tôi thường hỏi: “Sáng anh chị thức dậy lúc mấy giờ, ai nấu cơm, buổi tối ngồi xem tivi ở đâu, và tuần nay hai người có cãi nhau về chuyện gì trong nhà không?”. Nghe thì lạ, nhưng câu trả lời đó cho tôi nhiều hơn mọi bản vẽ mẫu. Một lần, tôi được gọi đến một bà mẹ hai con ở Phú Mỹ Hưng, căn hộ 95m2 nhưng lúc nào bừa bộn. Chị ấy kể rằng mỗi sáng chị phải đi qua phòng ngủ con để xuống bếp pha sữa, và hai đứa nhỏ cứ ngủ nướng, thế là chị vừa phải đánh thức chúng vừa nấu. Nghe đến đó tôi hiểu ngay vấn đề: không phải chuyện màu sắc hay sofa, mà là luồng di chuyển buổi sáng đang quá rối. Tôi đề xuất phá bỏ vách ngăn giữa bếp và phòng khách, bố trí thêm một quầy bar nhỏ để chị có thể pha sữa ngay mà không cần vào bếp. Kết quả là sau 3 tháng, chị nhắn tin khen rằng buổi sáng bớt căng thẳng đi rất nhiều. Thật lòng mà nói, hỏi về quỹ thời gian không chỉ giúp tôi hiểu nhu cầu, mà còn khiến khách tự nhìn lại cuộc sống của chính họ.
Nghe bước chân thay vì nghe lời chê bai căn hộ cũ
Còn một thói quen nữa tôi hình thành là không vội hỏi về sở thích, không mang theo bản vẽ mẫu, mà chỉ lặng lẽ xem khách đi vào từ cửa lòng bếp mất mấy bước, mở tủ lạnh bao nhiêu lần, trẻ con chạy chỗ nào. thiết kế nội thất căn hộ chung cư một ca ở chung cư Vinhomes Tân Cảng, một cặp vợ chồng cứ chê căn hộ “tối”, “bí bách”, muốn phá bỏ hết vách ngăn. Thế nhưng khi tôi ghé qua, tôi thấy ngay vấn đề không nằm ở vách mà là hành lang dài từ cửa vào không có ánh sáng. Tôi gợi ý giữ nguyên vách bếp, chỉ thay cửa phòng ngủ bằng kính mờ và gắn thêm một bộ tủ phản quang ở cuối hành lang. Họ tròn mắt nhìn tôi như tôi nói chuyện từ hành tinh khác, nhưng khi làm xong, căn hộ sáng hẳn lên mà chẳng cần đập phá gì. Bài học tôi rút ra là tiếng bước chân khách và những điểm họ dừng lại ở đâu phản ánh rõ hơn mọi lời than vãn về căn hộ cũ. Bởi vì, một người cứ mở tủ lạnh liên tục thì chắc chắn cần quỹ bếp rộng, còn ai cứ đứng ngó ra ban công thì hãy ưu tiên chỗ ngồi uống cà phê, chứ không phải một bộ sofa hoành tráng.
Cuộc đời bên trong tủ giày và góc học tập của con
Khía cạnh cuối cùng mà tôi muốn chia sẻ là những thứ ít ai ngó tới – tủ giày, góc học tập của con, mặt bếp – chúng bộc lộ nhu cầu thật rõ hơn bất kỳ câu trả lời về màu sắc. Tôi có thói quen đếm số đôi giày của khách trước khi thiết kế tủ để giày. Có lần, một gia đình ở Thảo Điền bảo tôi làm tủ giày nhỏ thôi, vậy mà tôi đếm được 42 đôi. Nếu tôi nghe theo, cái tủ chắc chắn vỡ tan sau 3 tháng. Còn góc bàn học của con, tôi thường nhìn xem chúng dán sticker gì, để sách vở ra sao, từ đó biết được chỗ ngồi học cần bao nhiêu ánh sáng, liệu có cần thêm kệ đồ chơi không. Ngay cả bếp gas cũ cũng là một manh mối: chỗ dính dầu mỡ nhiều có nghĩa là người nội trợ thường đứng bên đó, vậy nên hãy đặt chậu rửa và tủ gia vị cho hợp với tay thuận. Tôi nghiệm ra rằng thiết kế nội thất chung cư trọn gói với tôi bây giờ không còn là chuyện vẽ theo trào lưu, mà là lắng nghe cơ thể của người ở, nghe cách họ bước, nghe cách họ xếp giày, nghe cách con họ học bài. Nếu bạn đang có ý định làm lại căn hộ, tôi khuyên thật lòng: đừng vội mở Pinterest trước khi dành một tuần quan sát chính ngôi nhà của mình. Và nếu có dịp, hãy để tôi hỏi anh chị một câu: tuần qua, anh chị đã mở tủ lạnh bao nhiêu lần và vì sao lại mở?